ABD-İsrail savaşının ve Washington'ın ağırlaşan ekonomik baskısının İran ekonomisi üzerindeki faturası büyüyor. Yüzde 80'e yaklaşan enflasyon, hızla değer kaybeden riyal ve deniz ablukası hanehalkının satın alma gücünü aşındırırken, daha önce dayanıklı tüketim mallarında kullanılan taksitli alışveriş gıda ve temel ihtiyaçlara kadar yayıldı.

İran ekonomisi yıllardır ABD yaptırımları, yüksek enflasyon, kur şokları ve uluslararası finans sisteminden dışlanmayla mücadele ediyor. Ancak şubat sonunda başlayan ABD-İsrail saldırıları ve ardından ağırlaşan ekonomik izolasyon, mevcut sorunları yeni bir aşamaya taşıdı.

İran'da enflasyon yüzde 80'e yaklaşırken, ülkenin para birimi riyal yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 30 değer kaybetti. Savaş öncesinde de yaptırımlar, yolsuzluk ve ekonomik yönetimdeki sorunlar büyümeyi baskılarken, çatışmalar kritik altyapıya zarar vererek ekonomik maliyeti artırdı.

Gıda alışverişi bile krediye bağlandı

Ekonomik krizin en çarpıcı göstergelerinden biri tüketim alışkanlıklarındaki değişim.

Tahran'daki mağaza ve marketlerde faizsiz kredi ve "şimdi al, sonra öde" sistemleri giderek yaygınlaşıyor. Daha önce mobilya, beyaz eşya ve elektronik gibi dayanıklı tüketim mallarında kullanılan taksitlendirme yöntemleri artık gıda ve günlük temel ihtiyaçların finansmanında da kullanılıyor.

Quincy Institute araştırmacısı Hadi Kahalzadeh'e göre, yoksul ve ekonomik açıdan kırılgan kesimler İran nüfusunun yaklaşık yüzde 70'ini oluşturuyor.

Kahalzadeh, temel ihtiyaçların taksitle satın alınmasını, enflasyonun artık yalnızca makroekonomik bir problem olmaktan çıkıp gündelik hayatın yapısına yerleşmesinin en açık göstergelerinden biri olarak değerlendiriyor.